“Obym poznał Ciebie i obym poznał siebie”
Słowa te, jak podaje s. Adelajda Sielepin, najlepiej oddają istotę trzeciego okresu katechumenatu, który zwie się czasem oczyszczenia i oświecenia. Jest to czas szczególnej intensywności duchowej, w którym akcent zostaje przesunięty z poznania Chrystusa na poznanie siebie w Jego świetle.
Pierwszy punkt tego okresu stanowi obrzęd wybrania, czyli wpisania imienia. Kończy się w ten sposób także okres katechumenatu. Opis tego obrzędu znajduje się poniżej.
Wtedy Kościół wysłuchuje opinii chrzestnych i katechetów, przyjmuje potwierdzenie decyzji ze strony katechumenów, ocenia stopień ich przygotowania i decyduje o tym, czy mogą przystąpić do sakramentów paschalnych.
Obrzędy chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych, nr 133
Formację w tym okresie można uchwycić w sposób uporządkowany, wskazując na trzy podstawowe wymiary.
Słowo Boże
– poznanie w świetle Ewangelii
W okresie oczyszczenia i oświecenia centralne miejsce zajmuje Słowo Boże, zwłaszcza Ewangelia. Nie chodzi już tylko o jej zrozumienie, ale o przyjęcie jej jako światła, które ukazuje prawdę o Chrystusie i o człowieku.
Wybrani uczą się patrzeć na swoje życie w świetle słowa, odkrywając zarówno wezwanie do naśladowania Chrystusa, jak i prawdę o własnej słabości. To poznanie prowadzi do głębszego nawrócenia oraz do pragnienia życia zgodnego z Ewangelią.
Liturgia
– oczyszczenie i umocnienie przez obrzędy
Na tym etapie kluczowe znaczenie ma liturgia, która staje się przestrzenią szczególnego działania i formacji. Okres Wielkiego Postu, otwierany dla katechumenów obrzędem wybrania, obfituje w liczne celebracje nieobecne w obrzędzie chrztu dzieci. Niosą one ze sobą głęboką symbolikę oraz wyraźnie odwołują się do praktyk i ducha pierwszych wspólnot chrześcijańskich. Mowa tutaj o trzech skrutiniach, obrzędach przekazania Symbolu wiary i Modlitwy Pańskiej, obrzędzie Effeta i w oddaniu Symbolu wiary, który jest rzeczywiście wyznaniem wiary. Wszystkie te celebracje prowadzą bezpośrednio do przyjęcia sakramentów wtajemniczenia.
Cała liturgia tego okresu, jak i całego Wielkiego Postu, prowadzi do jednego celu: oczyszczenia serca i oświecenia sumienia, aby człowiek mógł świadomie i wolnie przyjąć łaskę sakramentów. Jest to czas intensywnego działania Boga, który stopniowo przygotowuje wybranych do nowego życia w Chrystusie.
Wspólnota i życie
– przygotowanie do nowego życia
Ten etap przeżywany jest wewnątrz wspólnoty Kościoła, która nie tylko towarzyszy wybranym, ale aktywnie wspiera ich rozwój w wierze. Dzięki modlitwie, wspólnym spotkaniom oraz uczestnictwu w życiu parafii katechumeni stopniowo uczą się funkcjonować jako żywa część wspólnoty wierzących.
Równocześnie jest to okres wymagającej pracy wewnętrznej — pogłębionego rachunku sumienia, podejmowania praktyk pokutnych oraz kształtowania konkretnych decyzji i postanowień. To, co wcześniej zostało poznane i przyjęte, zaczyna znajdować odzwierciedlenie w codziennym życiu, stając się realnym przygotowaniem do przyjęcia sakramentów.
Kulminacyjnym i zarazem końcowym momentem okresu oczyszczenia i oświecenia jest celebracja sakramentów wtajemniczenia chrześcijańskiego (To właśnie w nich dokonuje się to, do czego cały ten etap prowadził – człowiek zostaje zanurzony w misterium Chrystusa, otrzymuje nowe życie i zostaje w pełni włączony do wspólnoty Kościoła. Droga przygotowania osiąga tu swój szczyt, a jednocześnie otwiera się nowy etap – życie łaską, które będzie dalej rozwijane w okresie mistagogii.